De Bosch Parade vroeg de kunstenaars bij deze editie om samen met een Bossche community een kunstwerk te maken rond het thema Mankement als motor. Soms lijkt een mankement iets dat je liever kwijt bent. Maar wat gebeurt er als je er anders naar kijkt? Als je ontdekt dat juist datgene wat niet perfect is, je ook verder kan helpen? Met die gedachte gingen kunstenaars Elvis Chen, Goretti Pombo en Roxette Capriles samen met deelnemers en medewerkers van Stichting Loods aan de slag.
Lapi Aki Aya
Het project genaamd Lapi Aki Aya - oplappen hier en daar is een collectief kunstproject waarin mankementen niet worden weggewerkt, maar juist zichtbaar en betekenisvol worden gemaakt en ook worden beschouwd als motor voor creativiteit. De titel is afkomstig uit het Papiaments (van Curaçao) waarin 'lapi' oplappen betekent.
Elvis: “Voor ons was het belangrijk om bewust een Papiamentse titel te kiezen. Niet alleen omdat het onze culturele achtergrond weerspiegelt, maar ook omdat de uitdrukking Lapi Aki Aya een manier van leven beschrijft, blijven herstellen, improviseren en samen oplossingen vinden. Dat vormt de kern van dit project. Het verwijst naar de mentaliteit die we herkennen, in de manier waarop mensen in verschillende culturen - zoals op Curaçao, Suriname en Cuba - omgaan met gebreken. Ze laten zich niet stoppen door imperfectie, maar zien die juist als het begin van vindingrijkheid, samenwerking en overleven. Door constant te creëren blijven we oplossingen vinden, repareren, verbinden en hergebruiken. Het eindresultaat van Lapi Aki Aya zelf was een bijzonder drijvend kunstwerk dat draait om herstel, veerkracht en verbinding."
Samen gemaakt
Voor Elvis voelde de samenwerking met Loods meteen goed. “Dit was een goede match. We moesten natuurlijk wel even wennen aan elkaar en duidelijk maken wat ons idee was. We hadden een eerste schets die we samen met deelnemers en teamleden wilden uitwerken. En dat is uiteindelijk gelukt.”
Wat begon als een kunstproject groeide uit tot een gezamenlijke zoektocht. Meerdere deelnemers, vrijwilligers en teamleden waren betrokken bij het project: in verhalen ter inspiratie, (tweedehands) spullen voor het kunstwerk en actief meedoen in de Parade zelf.
Elvis vertelt met een glimlach over een deelnemer Franky die het proces van een afstandje volgde. “Hij had ons bezig gezien vanaf een bankje bij de Citadel, en kwam later naar ons toe en ging met ons in gesprek. Op een andere dag kwam Jos nieuwsgierig kijken en vroeg of we nog iets nodig hadden. Later kwam hij ’s avonds zelfs spullen brengen. Dat is toch mooi.” Juist die betrokkenheid maakte het project bijzonder. Niet alleen de materialen vonden hun weg naar het kunstwerk, maar ook de verhalen en ervaringen van de deelnemers.
Elvis: "Dankzij alle mensen die meededen, groeide Lapi Aki Aya Oplappen hier en daar uit tot een kunstwerk van en voor de gemeenschap. Hun vertrouwen, enthousiasme en betrokkenheid vormden de basis van dit bijzondere gezamenlijke proces.
Veel lapjes, één geheel
Wie goed naar het drijvende hoofd kijkt, ziet dat het uit talloze lapjes bestaat. Op grote doeken schreven en spoten deelnemers woorden die voor hen belangrijk zijn. Woorden als ‘Jezelf zijn’ en ‘Choose your destiny’. Daarna werden de woorden uit het doek geknipt en verwerkt tot patchwork in het kunstwerk. Die lapjes zijn meer dan alleen materiaal. Ze vertellen het verhaal van Loods en de deelnemers. Iedereen brengt iets eigens mee. Op zichzelf misschien klein, maar samen vormen die stukjes een sterk geheel. Net als een gemeenschap.
elke kunstenaar een eigen bijdrage
Elvis Chen, Goretti Pombo en Roxette Capriles studeerden alledrie aan de kunstopleiding IBB en later ook in Nederland afgestudeerd als kunstenaars.
De drie kunstenaars brachten ieder hun eigen talent mee. Roxette werkte aan de “huid” van het hoofd dat ze samen met deelnemers in Stichting Loods en Tuin der Lusten maakte. Ook heeft ze de choreografie van de voorstelling voorbereid en aangestuurd. Elvis nam het bouwen en de techniek voor zijn rekening en maakte veel contact met deelnemers. Ook hielp hij mee aan het maken van kostuums, samen met deelnemers. Goretti heeft een andere manier om verbinding te maken. Haar werkoverall, vol met bloemen en bellen is een bewuste keuze. “Mijn werk gaat over het vermogen om de zwaarte van het leven niet te ontkennen, maar er ook niet door te worden bepaald,” vertelt ze. “Binnen dit project richtte ik me liever op speelsheid, kleur, humeur en plezier. Die energie werkt aanstekelijk: als je zelf lichtheid uitstraalt, nodig je anderen uit om daarin mee te gaan. Zo ontstaat verbinding.” Zo had Goretti ook veel contact met deelnemers en maakte ze kostuums en hielp zij mee met het bouwen van het skelet van het hoofd.
Bekroning: Zilveren Roeipeddel
De gezamenlijke inzet bleef ook bij Bosch Parade niet onopgemerkt. Na de laatste uitvoering werd Lapi Aki Aya – Oplappen hier en daar bekroond met de Zilveren Roeipeddel, een bijzondere onderscheiding die wordt uitgereikt aan een kunstwerk dat zich onderscheidtvooral voor het creëren van de bijzondere community!. Voor het hele team, de kunstenaars, deelnemers, vrijwilligers en Stichting Loods, voelde deze erkenning als een bekroning op maanden van samenwerken, bouwen en elkaar inspireren.
Maar misschien nog belangrijker dan de prijs is wat het project heeft achtergelaten, nieuwe ontmoetingen, nieuwe verhalen en het besef dat juist onze mankementen ons met elkaar verbinden. Lapi Aki Aya laat zien dat wanneer mensen samenbouwen, herstellen en creëren, er iets kan ontstaan dat groter is dan de som van alle afzonderlijke delen.